clear
Teraz:
 +5ºC
pogodnie
Max:  +11ºC,  Min:  +3ºC
Polski
English
Deutsch
Pусский
Français

Zabytkowy Ogród Muzeum otwarty jest codziennie od świtu do zmierzchu.
W tym czasie można bezpłatnie zwiedzać następujące obiekty: Amfiteatr, Świątynia Sybilli, Świątynia egipska, Wodozbiór oraz pozostałe obiekty i rzeźby znajdujące się na terenie ogrodów.

You may need to install or upgrade Flash Player.

Visit the Adobe website to get the Flash Player.

Wystawy
 

Chinoiserie w Łazienkach Królewskich

Termin chinoiserie (wym. szinuazeri), używany dzisiaj do określania fantazyjnych motywów inspirowanych dekoracjami obiektów dalekowschodnich, a także do nazywania zdobionych nimi wyrobów luksusowych produkowanych w Europie, w XVIII wieku nie był znany. Przedmiotom kojarzonym z kulturą materialną Chin nadawano wówczas miano „chińskie” oraz „w guście chińskim” bądź opisywano je za pomocą francuskich sformułowań takich jak Chinois czy á la chinoise. W językach europejskich słowo chinoiserie pojawiło się w XIX wieku i stosowano je w odniesieniu zarówno do obiektów pochodzących z Chin, jak i do przedmiotów wyprodukowanych w Europie i utrzymanych „w guście chińskim”. Dzisiaj historycy sztuki precyzyjnie odróżniają dalekowschodnie obiekty pochodzące z importu od inspirowanych nimi wyrobów europejskich.

Chinoiserie należała do szeregu zjawisk składających się na nowożytną fascynację Państwem Środka, której późniejsza refleksja nadała miano „mody na chińszczyznę”. Tendencja ta swym zasięgiem objęła całą Europę i odcisnęła piętno na wszystkich niemal dziedzinach życia: literaturze, filozofii, teatrze, sztuce użytkowej i architekturze ogrodowej. Jej rozwój stymulowały zarówno przekazy pisane dotyczące Chin, jak i docierające do Europy azjatyckie przedmioty pochodzące z importu.

Dla większości mieszkańców Starego Kontynentu Państwo Środka było krajem enigmatycznym. Gros dostępnych w XVIII-wiecznej Europie informacji na temat Chin pochodziła od jezuitów prowadzących tam działalność ewangelizacyjną. Misjonarze przesyłali do europejskich ośrodków listy, w których opisywali różnorodne aspekty życia w Cesarstwie. Ich pisma przyczyniły się do wykreowania wyidealizowanego obrazu Chin jako państwa doskonale zarządzanego, którego mieszkańcy odznaczają się cnotami i postępują zgodnie ze wskazówkami Konfucjusza. Przekazy jezuickie były uzupełniane przez mniej liczne, bogato ilustrowane relacje z europejskich poselstw dyplomatycznych i handlowych. Zamieszczone w nich ryciny były źródłem inspiracji lub gotowych wzorów, którymi dekorowano wytwarzane w Europie naczynia i meble „w guście chińskim”.

Towary sprowadzane z Dalekiego Wschodu w większych ilościach pojawiły się na europejskim rynku w XVII wieku dzięki działalności handlowej Brytyjskiej oraz Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Wówczas też zaczęło kształtować się ogólnoeuropejskie upodobanie do rzeczy chińskich, które osiągnęło apogeum między latami 30. a 70. XVIII wieku. Chińczycy byli doskonale przygotowani do tego, aby sprostać zamówieniom kupców z Kompanii Wschodnioindyjskich. Manufaktura porcelany w mieście Jingdezhen, a także pracownie rzemieślnicze w Kantonie specjalizowały się w produkcji towarów przeznaczonych na europejski rynek, powstających często wedle wzorów dostarczanych przez kupców. Obiekty te różniły się od przedmiotów wytwarzanych na potrzeby chińskiego rynku, same w sobie były już więc materializacją europejskich upodobań i wyobrażeń na temat Państwa Środka. Napływ dalekowschodnich przedmiotów wpłynął na rozwój europejskich wytwórni wyrobów luksusowych. Motywy smoków, pagód i pawilonów czy niewielkie sceny rodzajowe na szeroką skalę trafiły do zasobu dekoracji manufaktur i warsztatów produkujących tapety, tekstylia czy meble. Popularność porcelany, a jednocześnie jej wysoka cena wymusiły na Europejczykach konieczność poszukiwania receptury masy porcelanowej. Próby jej opracowania, zakończone powodzeniem na drezdeńskim dworze Augusta II, podejmowane były na polecenie wielu władców (w tym Stanisława Augusta) i wiązały się nie tylko z perspektywą zysku, ale także prestiżu. W pałacach i letnich siedzibach europejskiej elity aranżowano pokoje bądź całe apartamenty określane mianem „chińskich”. Wnętrza te, często służące ekspozycji mebli pokrytych laką bądź naczyń porcelanowych, świadczyły o wyrafinowaniu właścicieli i ich podążaniu za modnymi nowinami.

Chinoiserie znalazła swoje miejsce także w przypałacowych ogrodach. Repertuar zdobiących je struktur architektonicznych poszerzył się o kilkupiętrowe pagody, pawilony i altany o podwiniętych dachach. Tego typu projekty propagowane były przez wzorniki architektoniczne – praktyczne w założeniu publikacje proponujące szereg gotowych do wykorzystania koncepcji altan, ogrodzeń, ławek i łodzi „w guście chińskim”. Zdecydowanie największą popularnością cieszyła się praca pt. Designs of Chinese Buildings, Furniture, Dresses, Machines and Utensils (Projekty chińskich budynków, mebli, ubiorów, maszyn i przyborów, 1757) szkockiego architekta Williama Chambersa, który na statkach Szwedzkiej Kompanii Wschodnioindyjskiej dwukrotnie dotarł do Chin. Wyprawy te zaskarbiły mu miano autorytetu w kwestii znajomości budownictwa i ogrodnictwa chińskiego.

Moda na chinoiserie zapanowała też na dworze Stanisława Augusta i najpełniejszy kształt zyskała w Łazienkach Królewskich. Wnętrza Sali Bawialnej w Białym Domku zostały ozdobione chińskimi tapetami oraz malowidłem przedstawiającym sceny z życia Chińczyków. Gabinet Króla w Pałacu na Wyspie zdobiło znane dziś z przedwojennych zdjęć malowidło (czy też tapeta) przedstawiające widok Kantonu i panoramę Rzeki Perłowej. Inwentarze obydwu budowli wymieniają chińskie wazony, wyroby z kości słoniowej i obicia ścienne, które powiązać można z popularnymi na europejskim rynku towarami z importu bądź z powstałymi w europejskich ośrodkach chinoiseries. Do budynku dawnej Łaźni usytuowanego na wyspie, przed jego przebudową na pałac w 1788 roku, przylegały galerie i ganki przykryte chińskimi daszkami, nad kanałami otaczającymi Biały Domek znajdowały się chińskie galerie, a na skrzyżowaniu Promenady Królewskiej oraz Drogi Wilanowskiej (obecnie Aleja Chińska) wznosiła się okazała Brama Chińska, zwana też Mostem Chińskim, rozebrana ok. 1825 roku.

Izabela Kopania

 Wystawa towarzyszy otwarciu nowego Ogrodu Chińskiego oraz inauguracji III Festiwalu lampionów chińskich w Łazienkach Królewskich.

 

Sponsor Galerii Plenerowej

 
 

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij X