clear
Teraz:
 +5ºC
pogodnie
Max:  +11ºC,  Min:  +3ºC
Polski
English
Deutsch
Pусский
Français

Zabytkowy Ogród Muzeum otwarty jest codziennie od świtu do zmierzchu.
W tym czasie można bezpłatnie zwiedzać następujące obiekty: Amfiteatr, Świątynia Sybilli, Świątynia egipska, Wodozbiór oraz pozostałe obiekty i rzeźby znajdujące się na terenie ogrodów.

 

Ogród Królewski XVIII wieku

Najstarsza część ogrodu z reliktami z końca XVII i XVIII w. powstała w miejscu dawnego, podmokłego Zwierzyńca, należącego do Stanisława Lubomirskiego. Kanały porządkowały bagienne przestrzenie, a na wyspie, nieopodal wybudowanego przez marszałka wielkiego koronnego pawilonu – Łaźni – powstał pierwszy, niewielki, rozplanowany gwiaździście, regularny ogród w stylu włoskim.

Tankred i Klorynda

Utrzymywany za panowania króla Stanisława Augusta w formie regularnych boskietów nie dotrwał do naszych czasów. Dzisiaj przypomina ten teren układ promieniście strzyżonych szpalerów grabowych. Na placyku, pośrodku zbiegu przecinających się alejek, ustawiona została zakupiona przez króla rzeźba Tankred i Klorynda. Miejsce to zdobi jej kopia, a oryginał znajduje się w dawnej rezydencji Czartoryskich, w Puławach.

Część Ogrodu, najdalej wysunięta w kierunku północnym, pamięta czasy Lubomirskiego. Otoczenie wzniesionego w tych czasach, w pobliżu kanału Piaseczyńskiego Ermitażu, nie posiadało cech uporządkowanego, regularnego ogrodu. Za panowania króla przy Ermitażu założono Ogród Angielsko- Chiński, sięgający Kanału Piaseczyńskiego. Zapomniany w XIX w., przekształcony i podzielony w XX w. obszar, stanowi częściowo teren sportowy, natomiast otoczenie Ermitażu nawiązuje stylistycznie do polskich ogrodów tzw. stylu dworkowego. 

Widok na Staw i Pałac na Wyspie

Pozostałe części dzisiejszych Łazienek przed przejęciem ich przez króla Stanisława Augusta również posiadały charakter leśny. Przez lata panowania Sasów wykorzystywano je głównie do polowań. Za czasów Augusta III (ok. poł. XVIII w.) na terenie Zwierzyńca, pod skarpą, poniżej Belwederu, powstał niewielki, regularny ogród, założony przez pierwszego ministra królewskiego Henryka von Brühla. Otoczony z czterech stron kanałem i podzielony regularnym układem alejek był interesującym elementem mało zagospodarowanej, pozostałej leśnej przestrzeni. Włączony później do kompozycji stanisławowskiej i przekształcony w XIX w. całkowicie zatracił swój dawny charakter i nie zachował się do dzisiaj. 

Ogród Królewski swoją najciekawszą formę osiągnął za panowania króla Stanisława Augusta. Wraz z przylegającym od zachodu niewielkim, regularnym ogrodem, tuż przy budynku Belwederu (czyli dawnym ogrodem Paca), oraz pozostałymi gruntami, od południa i wschodu, liczył 146 ha. Pierwsze prace nad uporządkowaniem nowej przestrzeni przy letniej rezydencji Stanisława Augusta rozpoczęto już w latach 1765-1768. W 1766 roku przez teren Zwierzyńca, od Zamku Ujazdowskiego na południe, poprowadzono tzw. Drogę do Wilanowa, nazwaną później Aleją Chińską, która stała się z czasem jedną z ważniejszych dróg na tym terenie. W tym też czasie na kształt ogrodu duży wpływ miał doradca króla August Fryderyk Moszyński, znawca sztuk i propagator rozprzestrzeniającego się w Europie nowego, angielskiego stylu ogrodowego o swobodnej kompozycji, nawiązującej do naturalnego krajobrazu. 

Wierzba nad Stawem Południowym

Ogród utrzymywał po części dawne regularne, tradycyjne rozplanowanie, po części zyskał modny, nieregularny, miękki układ ścieżek i alejek. Niewątpliwie od samego początku bardzo ważną rolę odgrywał układ wodny. Okalająca od północy stojącą na wyspie Łaźnię niewielka sadzawka w 1784 r. zmieniona została w regularny staw, sięgający ul. Agrykoli. Tu, w 1788 r., na moście, król wystawił pomnik króla Jana III Sobieskiego, widoczny w linii prostej z okien Pałacu na Wyspie. Drugi staw z wyspą i Amfiteatrem (ok. 1790 r.), założony od południa, o miękkiej linii brzegowej, łączył się z trzecim stawem z samotną wyspą, malowniczo położonym wśród rozległych łąk. Na połączeniu stawów powstał most i kamienna kaskada, która widoczna jest do dzisiaj z okien pierwszego piętra Pałacu. Miękkie linie brzegów stawu wypełniała roślinność nadwodna, krzewy i niewysokie jeszcze wówczas drzewa. W ten sposób powstała główna oś nowego, królewskiego założenia, kończąca się panoramą dalekich zabudowań i ogrodów Mokotowa – aż po Wilanów.

W czasie nieustannej przebudowy ogrodu w XVIII w. porządkowano i upiększano cały teren; wycinano charakterystyczne dla podmokłych terenów olchy i sadzono nowe krzewy i drzewa wśród nich dęby, jesiony, lipy, topole, klony, orzechy, wierzby (ten skład gatunkowy zachowany jest po dziś z uzupełnieniami o drzewa kasztanowców białych), zakładano drogi, przerzucano mosty nad osuszającymi teren kanałami. Także w latach 70-tych XVIII w. wytyczono drogę spacerową – Promenadę Królewską – łączącą Pałac na Wyspie z Białym Domkiem (1774 r.). Była to szeroka aleja długości ok. 420 m, z bindażem porośniętym pnączami,  biegnąca pomiędzy dwoma kanałami,  zdobiona drzewkami pomarańczowymi. Na skrzyżowaniu Promenady z Drogą Wilanowską (1766/67 r.), przemianowaną na Drogę Chińską zgodnie z panującą modą na chinoiserie, zbudowano w latach 1779-1780 Bramę Chińską. W poł. XIX w. zarówno mostki, jak i brama zostały rozebrane, a kanały zasypane. Dzisiejsza Promenada Królewska jest szeroką aleją z pasem gazonowym pośrodku.

Widok na Aleje Królewską

Zmianom rezydencji i wznoszeniu nowych pawilonów towarzyszyła stale rozbudowa ogrodu; m.in. przy Białym Domku powstał od południa regularny, niewielki ogród z zegarem słonecznym na osi, otoczony kanałami i przerzuconymi nad nimi małymi mostkami w stylu chińskim (zasypane i zlikwidowane w XIX w.).

W północno-wschodniej części Ogrodu, wybudowany został Pałac Myślewicki (1775 r.) z reprezentacyjnym podjazdem z gazonem, z ogrodem od strony fasady południowej z fontanna i  wolierą dla ptaków. Wyposażenie południowego ogrodu nie zachowało się do czasów współczesnych.

Dla potrzeb ogrodu wybudowana została Wielka Pomarańczarnia połączona  z Teatrem Stanisławowskim (1776-1778 r.) Od strony południowej, poniżej tarasu budynku założono regularny ogród oranżeryjny z fontanną w centralnej części. Regularny podział przestrzeni oparty na kole i kwadracie oraz ustawione tam rzeźby pochodzące z k. XVIII w. nawiązują do typowych europejskich ogrodów przy oranżeriach. Latem do późnej jesieni ogród dekorują rośliny egzotyczne – m.in. palmy, laury, drzewka pomarańczowe i cytrynowe. Powyżej, w kierunku zachodnim  teren na skarpie miał charakter użytkowy. Wybudowano tam cieplarnie, które sąsiadowały z ogrodami warzywnymi, figarniami, ananasarniami, pomarańczarniami. W w 1818 r ogrody na skarpie wraz ze szklarniami przekształcono, na ich miejscu powstał Ogród Botaniczny. W granicach dzisiejszego Ogrodu Królewskiego pozostała niewielka część dawnych terenów po ogrodach użytkowych  sąsiadujących do dzisiaj z Ogrodem Botanicznym.

Dodatkową dekoracją Ogrodu Królewskiego były rzeźby, które kolekcjonował Stanisław August. Ten zbiór jako „rodzaj nowożytnego muzeum na powietrzu” w otwartej przestrzeni ogrodu znajdował miejsce w sąsiedztwie Pałacu na Wyspie, na tarasie i w pobliskich alejkach, min. przy Amfiteatrze i w ogrodzie przy Starej Pomarańczarni. W większości zachowane dekorują ogród do dzisiaj. Z 1784 roku pochodzi wybudowana pod skarpą, w pobliżu Starej Pomarańczarni kamienna studnia z głową lwa „la fontaine d`Agricola ”, charakterystyczna dla ogrodów XVIII wieku.

Ogród Królewski za czasów Stanisława Augusta posiadał dwoistość stylów. Był to częściowo zachowany tradycyjny styl ogrodu francuskiego i styl nowego ogrodu angielskiego o dużych połaciach trawników i samotnie rosnących drzewach tzw. syngieltonach do podziwiania ich kształtu i pokroju poszczególnych gatunków. Novum były też ścieżki prowadzone po łukach, dalekie perspektywy malowniczych widoków, a naśladowanie natury stało się myślą przewodnią ogrodu.

Po tym, jak w 1795 r. Stanisław August opuścił Polskę na zawsze, prace na terenie ogrodu ustały. Do śmierci króla w 1798 r. Łazienki nie zmieniły swojej kompozycji, tym niemniej ich pierwotny wyraz uległ pewnemu przekształceniu. Dalekie osie widokowe zostały utracone, gdyż posadzone drzewka wyrosły, a zmiany w XIX w. wyeliminowały z ogrodu egzotyczne detale. Pozostałe części królewskiej kompozycji czytelne są do dzisiaj, stanowiąc unikalny przykład letniej rezydencji ostatniego króla Polski.

 

 


« powrót
 

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij X